ระบบการศึกษาในประเทศเนเธอร์แลนด์
Aug 27, 2009
การศึกษาระดับอุดมศึกษา
การศึกษาระดับอุดมศึกษาในประเทศเนเธอร์แลนด์นั้นถูกแบ่งออกเป็น 2 ชนิดด้วยกัน คือ Research University และ University of Applied Sciences. Research University หมายถึง มหาวิทยาลัยทั่วไป, มหาวิทยาลัยเฉพาะทางด้านวิศวกรรมและเกษตรกรรม, และมหาวิทยาลัยเปิดต่างๆ ซึ่งหลักสูตรการเรียนการสอนในมหาวิทยาลัยเหล่านี้มีเป้าหมายหลักเพื่อมุ่งเน้นการทำการศึกษาวิจัยและค้นคว้าเชิงวิชาการ (research-oriented programs) ในขณะที่ University of Applied Sciences หมายถึง สถาบันการศึกษาทั่วไป รวมทั้งสถาบันการศึกษาที่เปิดสอนหลักสูตรเฉพาะทางด้านเกษตรกรรม, ศิลปกรรมและการแสดง, และสายวิชาชีพครู ซึ่งหลักสูตรการเรียนการสอนในสถาบันการศึกษาเหล่านี้มีเป้าหมายหลักเพื่อการประกอบอาชีพ (higher professional education) การศึกษาในระดับอุดมศึกษานี้ยังรวมถึงการเรียนการสอนหลักสูตรนานาชาติ ซึ่งบางหลักสูตรถูกออกแบบมาเพื่อนักเรียน/นักศึกษาจากกลุ่มประเทศกำลังพัฒนา (developing countries) ผู้ซึ่งต้องการความรู้เฉพาะทางระดับสูงในการประกอบอาชีพ นอกจากนี้ยังมีหลักสูตรนานาชาติในอีกหลายสาขาวิชา รวมถึงในระดับปริญญาโทด้วย
การศึกษาระดับอุดมศึกษาในประเทศเนเธอร์แลนด์นั้นแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือหลักสูตร/โปรแกรมเพื่อการศึกษาวิจัยและค้นคว้าเชิงวิชาการ และหลักสูตร/โปรแกรมเพื่อการประกอบอาชีพ หลังจากการก่อตั้งเขตการศึกษาขั้นสูงในสหภาพยุโรปหรือที่เรียกว่า Bologna Process ส่งผลให้ระบบการศึกษาระดับอุดมศึกษาในประเทศเนเธอร์แลนด์นั้นแบ่งออกเป็น 3 ระดับคือ ระดับปริญญาตรี ปริญญาโท และปริญญาเอก โดยหน่วยการเรียนรู้ (หน่วยกิต) ซึ่งใช้ตามระบบ ECTS จะเป็นตัวกำหนดระยะเวลาในการศึกษาและปริญญาหรือวุฒิการศึกษาที่นักเรียน/นักศึกษาจะได้รับ
การสำเร็จการศึกษาขึ้นอยู่กับจำนวนหน่วยกิตตามที่แต่ละหลักสูตรได้กำหนดไว้ หลักสูตรปริญญาตรีของ Research University นั้นจะใช้เวลา 3 ปี หรือ 180 หน่วยกิต โดยปริญญาที่ได้รับจะเป็นศิลปศาสตร์บัณฑิต (Bachelor of Arts / BA) หรือวิทยาศาสตร์บัณฑิต (Bachelor of Science / BSc) สำหรับระดับปริญญาตรีตามหลักสูตรของ University of Applied Science จะใช้เวลาด้วยกันทั้งสิ้น 4 ปีหรือ 240 หน่วยกิต โดยปริญญาที่ได้รับจะระบุสาขาวิชาอย่างชัดเจน เช่น วิศวกรรมศาสตร์บัณฑิต (Bachelor of Engineering / B Eng), หรือพยาบาลศาสตร์บัณฑิต (Bachelor of Nursing / B Nursing) เป็นต้น
ระดับปริญญาโทตามหลักสูตรของ Research University นั้นต้องการทั้งสิ้น 60 90 หรือ 120 หน่วยกิต (1, 1.5 หรือ 2 ปี) แตกต่างกันไปตามแต่ละสาขาวิชา ซึ่งภาควิชาวิศวกรรม, เกษตรกรรม, คณิตศาสตร์ และวิทยาศาสตร์ธรรมชาติต้องการทั้งสิ้น 120 หน่วยกิต โดยปริญญาที่ได้รับจะเป็นศิลปศาสตร์มหาบัณฑิต (Master of Arts / MA) หรือ วิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต (Master of Science / MSc) สำหรับระดับปริญญาโทตามหลักสูตรของ University of Applied Science แตกต่างกันไปตั้งแต่ 60-120 หน่วยกิตขึ้นอยู่กับสาขาวิชาที่เรียน โดยปริญญาที่ได้รับจะระบุสาขาวิชาอย่างชัดเจนเช่นเดียวกันกับในระดับปริญญาตรี เช่น สถาปัตยกรรมศาสตร์มหาบัณฑิต (Master of Architecture / M Arch)
การสำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาเอกนั้น จะดูจากการทำวิทยานิพนธ์เป็นหลัก โดยวิทยานิพนธ์นั้นๆต้องเป็นการศึกษาหรือวิจัยของผู้ศึกษาเองเท่านั้นและต้องผ่านการพิจารณาตรวจสอบจากบุคคลที่เกี่ยวข้อง อาทิเช่น คณาจารย์ ที่ปรึกษา หรือผู้เชี่ยวชาญในสาขาวิชาดังกล่าว โดยทุกๆ Research University จะเป็นผู้เปิดสอนหลักสูตรในระดับปริญญาเอกนี้ อย่างไรก็ดีมหาวิทยาลัยทางด้านวิศวกรรมศาสตร์ 3 แห่งในประเทศเนเธอร์แลนด์ได้เปิดสอนหลักสูตรพิเศษในสายวิชาวิศวกรรมศาสตร์ ซึ่งจะเป็นหลักสูตรที่มีเนื้อหาเฉพาะทางและเน้นการคิดงานหรือออกแบบงานด้วยตนเองเป็นหลัก โดยหลักสูตรนี้จะใช้เวลา 2 ปีในการศึกษาและปริญญาที่จะได้รับคือ วิศวกรรมศาสตร์ดุษฎีบัณฑิต (Professional Doctorate in Engineering / PDEng)
คุณสมบัติของผู้สมัครการศึกษาในระดับอุดมศึกษา
การเข้าศึกษาระดับปริญญาตรีใน Research University นักเรียน/นักศึกษาต้องสำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาในหลักสูตร VWO หรือต้องสำเร็จการศึกษาชั้นปีแรกของหลักสูตรระดับปริญญาตรีจาก University of Applied Science (จำนวน 60 หน่วยกิต)
สำหรับการเข้าศึกษาระดับปริญญาตรีใน University of Applied Science นักเรียน/นักศึกษาต้องสำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาในหลักสูตร HAVO หรือหลักสูตร MBO ในการศึกษาสายอาชีพ ทั้งนี้นักเรียน/นักศึกษาที่สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาในหลักสูตร VWO สามารถเลือกศึกษาต่อได้ทั้งใน Research University และ University of Applied Science และในการเข้าศึกษาต่อในมหาวิทยาลัยทั้ง 2 ประเภทนั้น นักเรียน/นักศึกษาจำเป็นต้องผ่านการเรียนวิชาพื้นฐานในสาขาวิชานั้นๆในระดับมัธยมศึกษามาก่อน อย่างไรก็ดีในสาขาวิชาการแพทย์จะมีการจำกัดโควต้าจำนวนนักเรียน/นักศึกษาโดยใช้วิธีการจับฉลาก หรือที่เรียกว่า Numerus Fixus
สำหรับนักเรียน/นักศึกษาที่ขาดคุณสมบัติใดคุณสมบัติหนึ่งตามที่ได้กล่าวมาแล้วนั้น และมีอายุเกิน 21 ปีสามารถเข้าร่วมการสอบคัดเลือกเพื่อศึกษาต่อในระดับปริญญาตรีได้ และในบางสาขาวิชา เช่น ศิลปกรรมศาสตร์ นักเรียน/นักศึกษาจำเป็นต้องแสดงความสามารถพิเศษในการสอบคัดเลือกด้วย
สำหรับคุณสมบัติของผู้สมัครเข้าศึกษาต่อระดับปริญญาตรีในมหาวิทยาลัยเปิดคือ ต้องมีอายุไม่ต่ำกว่า 18 ปีเท่านั้น
การเข้าศึกษาในระดับปริญญาโท นักเรียน/นักศึกษาต้องสำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาตรีเป็นที่เรียบร้อยแล้ว อย่างน้อยหนึ่งสาขาวิชาหรือมากกว่า ตามแต่สาขาวิชาในระดับปริญญาโทนั้นๆได้กำหนดไว้ สำหรับผู้สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีในสาขาศิลปกรรมศาสตร์และวิทยาศาสตร์อาจต้องผ่านการคัดเลือกด้วยคุณสมบัติอื่นๆเพื่อเข้าศึกษาต่อในระดับปริญญาโทต่อไป
หน่วยวัดการเรียนรู้(หน่วยกิต)และการวัดผลการศึกษา
การเรียนการสอนในประเทศเนเธอร์แลนด์นั้นใช้ระบบ ECTS ในการนับหน่วยการเรียนรู้ (หน่วยกิต) โดย 1 หน่วยกิตเท่ากับ 28 ชั่วโมงการเรียนรู้ และ 60 หน่วยกิตเท่ากับ 1 ปีการศึกษาสำหรับการศึกษาแบบเต็มเวลา (full-time study) ทั้งนี้ 1 ปีการศึกษาใช้เวลาทั้งสิ้น 42 สัปดาห์
สำหรับเกณฑ์การวัดผลการศึกษานั้นใช้ระบบการให้คะแนนตั้งแต่ระดับ 1 (แย่) ไปจนถึงระดับ 10 (ดี่เยี่ยม) โดยระดับคะแนนที่ถือว่าผ่านเกณฑ์คือ 6 อย่างไรก็ดีผู้ที่ได้คะแนนระดับ 9 และ 10 นั้นมีค่อนข้างน้อย และในระดับ 1-3 ก็เช่นกัน
การรับรองและประกันคุณภาพการศึกษา
การรักษามาตรฐานของการศึกษาระดับอุดมศึกษาในประเทศเนเธอร์แลนด์นั้นเกี่ยวข้องกับการตรวจสอบ กฏเกณฑ์ และการประกันคุณภาพทางการศึกษา โดยกระทรวงการศึกษาธิการ วัฒนธรรม และวิทยาศาสตร์ (Ministry of Education, Culture, and Science) เป็นผู้มีอำนาจหน้าที่ในการดูแลและออกกฏเกณฑ์ต่างๆที่เกี่ยวเนื่องกับการศึกษา ทั้งนี้กระทรวงเกษตร (Ministry of Agriculture) และกระทรวงสาธารณสุข (Ministry of Public Health) มีหน้าที่ในการควบคุมดูแลเกี่ยวกับเนื้อหาวิชาในแต่ละสาขาที่เกี่ยวข้อง เช่น วิชาเกษตกรรม หรือ วิชาทางการแพทย์
การประกันคุณภาพการศึกษาในประเทศเนเธอร์แลนด์นั้นเกี่ยวเนื่องกับการรับรองการศึกษาซึ่งอยู่ภายใต้การดูแลของคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการรับรองคุณภาพการศึกษา (Accreditation Organization of the Netherlands and Flanders / NVAO) โดย Research University และ University of Applied Science ต้องผ่านการตรวจสอบตามเงื่อนไขและกฏเกณฑ์ที่ NVAO ได้กำหนดไว้จึงจะผ่านการรับรอง โปรแกรมการศึกษาที่ผ่านการตรวจสอบจะคงสถานภาพนั้นไว้ได้ 6 ปี
ทั้งนี้หลักสูตรหรือโปรแกรมการศึกษาที่ผ่านการรับรองจาก NVAO แล้วเท่านั้นที่จะมีสิทธิได้รับการสนับสนุนหรือทุนการศึกษาจากทางภาครัฐ นักเรียน/นักศึกษาที่มีความประสงค์จะขอรับทุนการศึกษาจึงต้องเลือกเรียนในหลักสูตรหรือโปรแกรมการศึกษาที่ได้ผ่านการรับรองแล้วเท่านั้น สำหรับรายชื่อหลักสูตรหรือโปรแกรมการเรียนการสอนที่ผ่านการรับรองจาก NVAO สามารถตรวจสอบได้จากสำนักงานกลางการศึกษาระดับอุดมศึกษา หรือ Central Register of Higher Education Programmes (CROHO)
นอกจากนี้การแบ่งประเภทของสถาบันการศึกษายังดูได้จากสถานะว่าเป็น “Funded” หรือ “Approved” โดยสถาบันการศึกษาที่มีสถานะเป็น funded คือ สถาบันการศึกษาที่ได้รับการสนับสนุนเรื่องเงินทุนจากภาครัฐ สำหรับสถาบันการศึกษาที่มีสถานะเป็น approved คือสถาบันการศึกษาที่ไม่ได้รับการสนับสนุนเรื่องเงินทุนจากทางภาครัฐ และมีหน้าที่ในการรับผิดชอบเรื่องเงินทุนด้วยตนเอง อย่างไรก็ดีหลักสูตรการเรียนการสอนทั้งใน 2 ประเภทสถาบันการศึกษาจำเป็นต้องได้รับการรับรองจาก NVAO และอยู่ในรายชื่อของสำนักงานกลางการศึกษาระดับมหาวิทยาลัย หรือ CROHO
รูปแบบและมาตรฐานการศึกษาในระดับอุดมศึกษา
ผลลัพธ์สำคัญของการก่อตั้งเขตการศึกษาขั้นสูงในสหภาพยุโรป หรือที่เรียกว่า Bologna Process คือ รูปแบบและมาตรฐานในการจัดการเรียนการสอนในระดับอุดมศึกษา ซึ่งเป็นเสมือนตัวกำหนดโครงสร้าง, คุณลักษณะ, รูปแบบและแนวทางของการศึกษาระดับอุดมศึกษาในกลุ่มประเทศที่ได้ร่วมลงนามในสนธิสัญญา และทั้งนี้ภายในปี 2010กลุ่มประเทศดังกล่าวจะต้องดำเนินการทางการศึกษาภายใต้รูปแบบและมาตรฐานเดียวกัน
ในปัจจุบันประเทศฮอลแลนด์อยู่ในระหว่างการปรับใช้รูปแบบและมาตรฐานการศึกษานี้ โดยการจัดการบางส่วนได้ถูกนำมาประยุกต์ใช้เป็นที่เรียบร้อยแล้ว อาทิเช่น การแบ่งการศึกษาระดับอุดมศึกษาออกเป็น 3 ระดับได้แก่ ระดับปริญญาตรี ปริญญาโท และปริญญาเอก, การจัดการหลักสูตรการเรียนการสอนที่เป็นที่ยอมรับในระดับนานาชาติ, การระบุเงื่อนไขในการคัดเลือกนักเรียน/นักศึกษาอย่างละเอียดชัดเจน, การปรับใช้หน่วยวัดการเรียนรู้เป็นระบบ ECTS, การแยกแยะความแตกต่างระหว่างหลักสูตร/โปรแกรมเพื่อการศึกษาวิจัยและค้นคว้าเชิงวิชาการ กับหลักสูตร/โปรแกรมเพื่อการประกอบอาชีพ รวมทั้งความแตกต่างในเรื่องของปริญญาหรือวุฒิการศึกษาที่จะได้รับ
นอกจากนี้ประเทศเนเธอร์แลนด์ยังมีระบบมาตรฐานในการประกันคุณภาพการศึกษาที่ดีเยี่ยม ซึ่งเป็นผลมาจากการทำงานที่มีประสิทธิภาพและได้มาตรฐานของ NVAO โดย NVAO จะมีบทบาทสำคัญในการปรับใช้รูปแบบและมาตรฐานการศึกษาใหม่ในครั้งนี้ ทั้งนี้การปรับใช้รูปแบบและมาตรฐานการศึกษาใหม่ในประเทศเนเธอร์แลนด์นั้นคาดว่าจะเสร็จสิ้นสมบูรณ์ภายในปี 2010
เนเธอร์แลนด์เป็นประเทศแรกๆ ในยุโรปที่ได้การรับรองคุณสมบัติตามการตรวจสอบประสิทธิภาพระดับชาติ ซึ่งเป็นมาตรฐานที่ผ่านการรับรองจากคณะกรรมตรวจสอบระดับยุโรป ระบบมาตรฐานในการประกันคุณภาพการศึกษาของเนเธอร์แลนด์ได้กล่าวไว้โดยละเอียดถึงขั้นตอนการศึกษา และผลที่จะได้รับจากการศึกษาในระบบอุดมศึกษาของเนเธอร์แลนด์ รวมไปถึงการยอมรับในระดับสากลเนื่องจาก NVAO มีพันธกิจที่จะควบคุมดูแล และปรับปรุงมาตรฐานการศึกษาอยู่ตลอดเวลา สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม สามารถไปที่เว็บไซท์ของ NVAO, www.nvao.net/nqf-nl.